Jak dobrać moc pompy ciepła? Wyjaśniamy krok po kroku

Właściwy wybór pompy ciepła to klucz do efektywnego i oszczędnego ogrzewania domu. Rozwijając główną zagwozdkę, jak dobrać moc pompy ciepła, zapewnisz sobie optymalny komfort cieplny i niższe rachunki przez cały sezon grzewczy.

Z tego tekstu dowiesz się:

• dlaczego odpowiedni dobór pompy ciepła jest tak ważny,
• jak dobrać moc pompy ciepła krok po kroku,
• jakie jest optymalne wykorzystanie pompy ciepła względem kosztów,
• jaką pompę ciepła wybrać w zależności od powierzchni budynku.

Dobór pompy ciepła powietrze-woda – wyzwanie przed zakupem

Rosnące zainteresowanie pompami ciepła powietrze-woda to przede wszystkim skutek wzrostu cen węgla i pozostałych konwencjonalnych paliw opałowych, a także podwyżek i niepewności na rynku gazu. Przed zakupem pompy ciepła do ogrzewania domu z pewnością staniesz przed szeregiem dylematów.

O ile przegląd informacji w internecie z pewnością pomoże w rozstrzygnięciu dylematu, jaki typ i rodzaj pompy ciepła: gruntowa, czy powietrzna, split, czy monoblok, o tyle dobór mocy pompy ciepła pozostaje dla większości kwestią problematyczną i nawet pogłębiony research w internecie nie zawsze pomaga. Tymczasem nie wiedząc, jakiej mocy urządzenia potrzebujesz, trudno będzie oszacować, ile kosztuje pompa ciepła.

Dlaczego dobór pompy ciepła jest tak ważny?

Na początek musimy podkreślić, że w zakresie doboru mocy pompy ciepła nie ma uniwersalnej zasady, która sprawdzi się w każdym przypadku. Można natomiast spotkać popularne „dobre rady”, czyli między innymi tendencję do przewymiarowania. Trzeba wiedzieć, że zakup przewymiarowanej pompy ciepła, czyli urządzenia o mocy wyższej niż potrzebna, będzie z jednej strony wiązał się z wyższymi kosztami samego zakupu oraz ryzykiem „taktowania”, czyli włączania i wyłączania się urządzenia w krótkich odstępach czasu. 

W dłuższej perspektywie może to skutkować szybszą eksploatacją pompy ciepła. Dlatego nie sprawdzi się tu wzięcie urządzenia o większej mocy na wszelki wypadek.

Z kolei zakup pompy ciepła o mocy grzewczej zbyt niskiej względem zapotrzebowania wiąże się z ryzykiem, że praca urządzenia będzie wspomagana przez grzałkę elektryczną znacznie częściej niż powinna. Tym samym codzienna eksploatacja, czyli po prostu koszt ogrzewania, będzie droższy niż założony. 

Jak widać, jeżeli chcesz w pełni wykorzystać potencjał odnawialnego źródła energii i cieszyć się ekonomiczną eksploatacją, musisz szczególną uwagę poświęcić określeniu zapotrzebowania na moc grzewczą Twojego domu i na tej podstawie precyzyjnie dobrać moc pompy ciepła.

Pompa ciepła dla nowych domów

Właściciele nowych domów są w komfortowej sytuacji. Standardowo, wraz z projektem architektonicznym, otrzymują dokumentację techniczną, a w tym: charakterystykę energetyczną budynku określającą zapotrzebowanie na moc grzewczą lub dokument – nazywany w skrócie – OZC, czyli obliczeniowe zapotrzebowanie na ciepło budynku. Wskazuje on właściwy parametr do określenia zapotrzebowania na moc pompy ciepła, dzięki czemu dobór urządzenia nie będzie problemem.

Pompa ciepła dla starszych domów

W przypadku istniejących domów, nieposiadających wspomnianej dokumentacji, zalecane jest wykonanie audytu energetycznego. Jego koszt stanowi ok. 2 do maksymalnie 5 proc. kosztu instalacji pompy ciepła. Jest dokładną informacją o stanie energetycznym budynku, pozwalającą na precyzyjny dobór mocy pompy ciepła. To zdecydowanie uzasadniony wydatek dla wszystkich, których do montażu pompy ciepła przekonały niskie koszty ogrzewania budynku za pomocą tego odnawialnego źródła energii.

Jak dobrać moc pompy ciepła krok po kroku

Warto wiedzieć, że nawet jeżeli nie jesteśmy właścicielami nowych domów i w związku z tym nie posiadamy dokumentacji technicznej, nie chcemy ponosić kosztów audytu energetycznego, to wciąż istnieje sposób oszacowania zapotrzebowania na moc grzewczą pompy ciepła. Jakie czynniki brać pod uwagę, aby obliczyć zapotrzebowanie na moc grzewczą budynku?

Powierzchnia, materiały, termoizolacja, rodzaj stolarki okiennej i drzwiowej, a także lokalizacja

Z pomocą przychodzi nasz kalkulator mocy pompy ciepła, który służy do obliczenia zapotrzebowania budynku na moc grzewczą. Poprawność wyniku zależy jednak od tego, na ile sumiennie uzupełnisz informacje. Potrzebne są m.in. takie dane jak: powierzchnia budynku, konstrukcja, termoizolacja przegród budowlanych, rodzaj oraz jakości stolarki okiennej i drzwiowej, rodzaj wentylacji (grawitacyjna lub mechaniczna), ewentualne straty ciepła, gdyż wszystkie one będą miały niebagatelne znaczenie do oszacowania obciążenia cieplnego budynku.

Określenie strefy klimatycznej, w której położony jest budynek

Kolejną istotną informacją potrzebną do właściwego doboru mocy pompy ciepła jest lokalizacja budynku. Polska jest bowiem podzielona na 5 stref klimatycznych i dla każdej z nich są podane inne projektowe temperatury zewnętrzne.

Przykładowo – projektowa, najniższa temperatura zewnętrzna w Gdańsku jest wyższa niż w Zakopanem. Dlatego nie powinno dziwić, że projektant lub instalator określi inne obciążenie cieplne nawet bliźniaczych budynków w tych dwóch różnych lokalizacjach.

Poza tym znaczenie będzie miało także osobiste odczucie komfortu termicznego. Oznacza to, że jeżeli preferowana przez nas temperatura wewnątrz pomieszczeń to np. 21°C, a nie standardowo przyjęte 20°C, to oznacza dodatkowe 5-7% więcej zapotrzebowania na moc grzewczą budynku w skali roku.

Punkt biwalentny punktem idealnym

W najczęściej wybieranym systemie pracy pompy ciepła, czyli pracy biwalentnej monoenergetycznej, określany jest tzw. punkt biwalentny. To punkt, a w zasadzie temperatura zewnętrzna, przy której pompa ciepła osiąga swoją największą możliwą wydajność grzewczą, pozwalającą pokryć 100% zapotrzebowania budynku na ciepło w tej właśnie temperaturze. Gdy temperatura zewnętrzna spadnie poniżej wartości określonej jako punkt biwalentny, praca pompy ciepła będzie wspomagana przez wbudowane grzałki elektryczne. 

Jest to najistotniejszy element doboru pompy ciepła, ponieważ od właściwego określenia punktu biwalentnego zależy, czy pompa pełni deklarowane przez producenta parametry pracy, a tym samym roczny koszt ogrzewania będzie taki jak szacowany, czyli niski.

Dowiedz się więcej: Punkt biwalentny w doborze pomp ciepła

System grzewczy – kolejny element prawidłowego doboru mocy pompy ciepła

System grzewczy to kolejny ważny element dla właściwego doboru mocy pompy ciepła. System grzewczy może być oparty na ogrzewaniu grzejnikowym lub płaszczyznowym (np. ogrzewanie podłogowe, ścienne). W jednym budynku spotyka się często także połączenie ogrzewania grzejnikowego z ogrzewaniem podłogowym np. w wybranych pomieszczeniach. Spotyka się ponadto system grzewczy oparty na klimakonwektorach.

Trzeba wiedzieć, iż każdy system grzewczy wymaga innej temperatury wody zasilającej, a tym samym innej mocy grzewczej pompy ciepła. Najbardziej energooszczędnym i optymalnym systemem grzewczym do współpracy z pompami ciepła jest ogrzewanie podłogowe, ponieważ wymaga ono niskiej temperatury wody zasilającej, tj. jedynie ok 35°C. Należy pamiętać, że im niższa temperatura wody zasilającej tym mniejszą wydajność grzewczą, czyli zwyczajnie niższą moc pompy ciepła będziemy potrzebować.

Moc grzewcza pompy ciepła a koszty ogrzewania domu

Dobrze dobrana pompa ciepła, wykorzystująca optymalnie odnawialne źródła energii, powinna w 95-98% czasu zaspokoić zapotrzebowanie budynku na ciepło w całym sezonie grzewczym. Pozostałe 2 do 5% zapotrzebowania budynku na ciepło realizuje, wbudowana w standardzie w pompach ciepła Rotenso wszystkich serii, grzałka elektryczna. Włącza się wyłącznie wówczas, gdy temperatura zewnętrzna spada poniżej wartości punktu biwalentnego określonego jako wymagany dla danej strefy klimatycznej lub regionu. 

Taka konfiguracja z pompą ciepła pozwala zbilansować koszty inwestycyjne z najbardziej optymalnym wykorzystaniem odnawialnych źródeł energii zakumulowanych w tym przypadku w powietrzu.

Jaka pompa ciepła do domu o powierzchni 150 m2

Dla budynku jednorodzinnego znajdującego się, przykładowo, w województwie śląskim, w którym wskaźnik zapotrzebowania na energię użytkową potrzebną do ogrzania pomieszczeń wynosi 80 kWh/m2, a temperatura zasilania systemu grzewczego to 50°C, można zastosować np. pompę ciepła Aquami Split 6 kW. Pompa ciepła będzie pracowała w trybie biwalentnym monoenergetycznym, a więc samodzielnie przez większość sezonu grzewczego. Tylko niewielką ilość czasu będzie wspomagana wbudowanymi grzałkami elektrycznymi.

Jaka pompa ciepła do budynku o powierzchni 180 m2

W przypadku nieco większego budynku tj. o powierzchni 180 m2, również w województwie śląskim, dla którego wskaźnik zapotrzebowania na energię użytkową konieczną do ogrzania pomieszczeń ma wartość 80 kWh/m2, a temperatura zasilania systemu grzewczego opartego na tradycyjnych grzejnikach wynosi – jak wyżej – 50°C, można zastosować np. pompę ciepła Aquami Split 8 kW. Tutaj, podobnie jak na przykładzie wyżej, pompa ciepła będzie pracowała w trybie biwalentnym monoenergetycznym. 

Jaka pompa ciepła do domu o powierzchni 250 m2

Dla budynku w tej samej lokalizacji, jak w przykładach powyżej, ale o powierzchni 250 m2 o wskaźniku zapotrzebowania na energię użytkową do celów ogrzewania pomieszczeń wynoszącym 80 kWh/m2 i przy wymaganej temperaturze zasilania 50°C, prawdopodobnie instalator, po wykonaniu audytu energetycznego, doradziłby wybór pompy ciepła Aquami Split 10 kW. 

Właściwie dobrana pompa ciepła będzie pracowała w trybie biwalentnym monoenergetycznym tj. samodzielnie przez większość sezonu grzewczego. Należy oczekiwać, że wbudowane w pompie ciepła grzałki elektryczne będą wspomagać jej pracę nie więcej niż 2 do 5 proc. całkowitego czasu pracy pompy podczas całego sezonu grzewczego.

Jaka pompa ciepła do budynku o powierzchni 300 m2

Dla tych samych założeń dotyczących lokalizacji, zapotrzebowanie na energię użytkową i wymagania związane z temperaturą zasilania w przypadku budynku jednorodzinnego o powierzchni 300 m2, bez większej ilości danych oraz audytu energetycznego, możemy założyć, że wystarczająca będzie np. pompa ciepła Aquami Split 12 kW.

Powierzchnia budynku to nie wszystko

Powyższe propozycje doboru mocy grzewczej pompy ciepła do domów o konkretnej powierzchni użytkowej są czysto poglądowe i zdecydowaliśmy się je przedstawić w związku z licznymi zapytaniami: jaka pompa ciepła do domu o powierzchni 100 m2, 150m2, 200m2, 250m2 czy 300m2. Rozumiemy, że zainteresowanym zakupem pompy ciepła taka orientacyjna informacja pozwoli oszacować przybliżoną cenę urządzenia i koszt instalacji pompy ciepła.

Należy jednak pamiętać, że każdorazowo przed zakupem pompy ciepła jej moc powinien określić projektant lub fachowy instalator na podstawie wyliczeń bazujących na dokumentacji producenta pomp ciepła oraz wyliczeń projektowych dla konkretnych warunków.

Odpowiedni dobór pompy ciepła to podstawa

Pompa ciepła to urządzenie energooszczędne, wykorzystujące odnawialne źródła energii. Stosunek ilości dostarczonej energii cieplnej do pobranej w przypadku pomp ciepła Rotenso oscyluje w granicach 5:1, co sprawia, że koszty ogrzewania domu są niskie nawet bez współpracy pompy ciepła z instalacją fotowoltaiczną. Warunkiem jest jednak wybór urządzenia spełniającego wymagania techniczne.

Znając moc urządzenia bez trudu oszacujesz koszt pompy ciepła. W przypadku pomp ciepła Rotenso wszystkich serii precyzyjną informację o tym, ile kosztuje pompa ciepła wraz z montażem, otrzymasz kontaktując się autoryzowanym instalatorem pomp ciepła Rotenso z regionu, Cię interesuje.

Zobacz pompy ciepła Rotenso